فریاد خاموش کارتنخوابها در سرمای زیر صفر تهران
به گزارش خبرنگار تابناک از استان تهران، با کاهش دما، سرمای سوزان و بارش برف سنگین در پایتخت، دمای هوا در برخی نقاط استان تهران به ۲۰ درجه زیر صفر رسیده است. در این شرایط دشوار، نگرانی از وضعیت معتادان متجاهر و کارتنخوابهایی که فاقد سرپناه امن هستند، ابعاد تازهای به خود گرفته است.
وضعیت اضطراری و اقدامات شهرداری
بر اساس اعلام اداره کل مدیریت بحران شهر تهران، «گرمخانهها»ی سطح شهر با افزایش ظرفیت فعال شدهاند. شهرداری تهران ادعا میکند که با اجرای طرحهای جمعآوری موقت (معمولاً تحت عنوان ماده ۱۶ قانون مبارزه با مواد مخدر یا عملیات جمعآوری متجاهران)، افراد را به مراکز اسکان موقت و گرمخانهها انتقال میدهد. بودجهای نیز سالانه تحت عنوان «جمعآوری و ساماندهی متجاهران» در بودجه شهرداری و استانداری پیشبینی میشود
شکاف بزرگ بین آمار و واقعیت
با این حال، گزارشهای میدانی و تصاویر منتشرشده در فضای مجازی و برخی رسانهها، حاکی از حضور قابل توجه افراد کارتنخواب در معابر، پلهای عابر پیاده و گوشههای دنج شهر است. این پدیده، پرسشهای بنیادینی را مطرح میکند:
آیا ظرفیت گرمخانهها و مراکز اسکان موقت کافی است؟
آیا این مراکز شرایط استاندارد بهداشتی، امنیتی و خدمات درمانی و ترک اعتیاد را دارا هستند؟
چرا با وجود ادعای جمعآوریهای مکرر، شمار این افراد در خیابانها محسوس است؟
آیا جمعآوریها «شو»ی رسانهای است؟
منابع آگاه در سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه آسیبهای اجتماعی، اغلب از «چرخه معیوب جمعآوری و بازگشت» سخن میگویند.
به گفته آنان، بسیاری از این عملیاتها فصلی و نمایشی است و فرد پس از ترخیص از کمپ یا مرکز موقت، به دلیل نبود برنامه جامع حمایت اجتماعی، اقتصادی و درمان بلندمدت، مجدداً به چرخه اعتیاد و خیابان بازمیگردد.
دردسرهای مالی خانوادهها و کمپهای خصوصی
در شرایط سخت اقتصادی، خانوادههای بسیاری قادر به پرداخت هزینههای گزاف کمپهای ترک اعتیاد خصوصی نیستند.
گزارشهایی از «راههای دور زدن» برخی مراکز غیرمتعهد برای دریافت هزینههای اضافی از خانوادهها (مانند تعویض بیمورد دارو، اخذ هزینه برای خدمات خاص یا طولانیکردن دوره اجباری اقامت) نیز وجود دارد که ضرورت نظارت دقیق وزارت بهداشت و دادستانی را پررنگ میکند.
راهکار چیست؟ مسئولیت با کیست؟
کارشناسان تاکید میکنند راه حل این معضل، تنها «جمعآوری موقت» نیست. یک راهکار جامع نیازمند هماهنگی فرابخشی (شهرداری، وزارت کشور، وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و دادستانی) و شامل این موارد است:
غربالگری و تفکیک: جداسازی معتادان متجاهر از سایر بیخانمانها و ارائه خدمت متناسب.
درمان اجباری با پیگیری: ارائه دورههای درمان ترک اعتیاد استاندارد و «دارودرمانی نگهدارنده» تحت نظارت، همراه با خدمات روانشناسی.
بازتوانی و بازگشت به جامعه: آموزش مهارتهای زندگی و حرفهای، ایجاد صندوقهای قرض الحسنه اشتغالزا و پیگیری پس از ترخیص برای جلوگیری از بازگشت.
تامین مسکن پایدار: ارائه تسهیلات یا برنامههای ضربتی اسکان برای بهبودیافتگان.
پیشگیری و کاهش آسیب: گسترش مراکز کاهش آسیب، توزیع سرنگ و متادون تحت نظارت، و برنامههای آموزشی در محلات پرخطر.
سخن پایانی
وضعیت کنونی کارتنخوابها و معتادان متجاهر در سرمای تهران، تنها یک «بحران آب و هوایی» نیست؛ بلکه نشانهای از یک «شکست سیاستی» بزرگتر است. تا زمانی که نگاه به این موضوع، از «پاکسازی ظاهری معابر» به «درمان و بازتوانی انسانمحور» تغییر نکند، این چرخه معیوب و پرعارضه ادامه خواهد داشت و هر زمستان، بیم تبدیل شدن به گورستان برای عدهای از فرودستان جامعه را خواهد داشت. وقت آن است که شعارها کنار رود و اقدام عملی، مستمر، شفاف و انسانی در دستور کار قرار گیرد.
گزارش: صلاح اردلان
انتهای پیام/