۹.۵ متر تا حذف یک میراث جهانی/ ساختمانی با تهدید جدی برای اعتبار بینالمللی میدان نقش جهان
به گزارش خبرنگار تابناک از استان اصفهان، میدان نقشجهان اصفهان، نهتنها یکی از باشکوهترین آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است، بلکه نمادی از پیوند تاریخ، فرهنگ و هویت شهری ایرانیان محسوب میشود. این میدان، با عناصر معماری فاخر و چشمانداز منحصربهفردش، حافظه جمعی شهروندان و سرمایهای ملی برای نسلهای آینده است. اما امروز، این منظر در معرض تهدیدی خاموش قرار گرفته است: ساختوسازهای بیضابطه در حریم بصری آن.
موقعیت بحرانی: خیابان استانداری و گنبدی که دیده نمیشود
خیابان استانداری، در ضلع جنوبی میدان نقشجهان، یکی از نقاط کلیدی در حفظ دید و خوانایی گنبد مسجد امام است. طبق ضوابط طرح تفصیلی شهر اصفهان و مقررات میراث فرهنگی، ارتفاع مجاز ساختوساز در این محدوده حداکثر پنج متر تعیین شده تا چشمانداز تاریخی محفوظ بماند. این ضابطه نهتنها یک اصل شهرسازی است، بلکه سندی برای صیانت از حقوق عمومی در برابر منافع خصوصی تلقی میشود.
تخلف ساختمانی: مجتمع نیوشا و نقض آشکار ضوابط
با وجود این محدودیتها، در سالهای گذشته پروانه ساختمانی برای مجتمع تجاری نیوشا با ارتفاع حدود ۹.۵ متر صادر شده است؛ اقدامی که بهوضوح ضوابط حریم درجه یک میدان نقشجهان را نقض کرده و با اعتراضات گسترده کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی مواجه شده است. این تخلف، نهتنها منظر گنبد مسجد را تحتالشعاع قرار داده، بلکه بهعنوان یک «سابقه خطرناک» در پروندههای آتی ساختوساز تلقی میشود.
پیامدهای حقوقی و فرهنگی: حق مکتسبه یا حق تخریب؟
کارشناسان هشدار میدهند که صدور این پروانه میتواند بهعنوان «حق مکتسبه» برای سایر مالکان مجاور تعبیر شود؛ به این معنا که مالکان دیگر نیز با استناد به این پرونده، خواستار ارتفاعهای مشابه شوند. در چنین شرایطی، جداره خیابان استانداری بهتدریج دستخوش تغییراتی خواهد شد که چشمانداز میدان نقشجهان را کور کرده و خوانایی بصری آن را از بین میبرد. این روند، تهدیدی جدی برای اعتبار جهانی میدان و ثبت یونسکویی آن محسوب میشود.
واکنشها و وضعیت حقوقی پرونده
پرونده مجتمع نیوشا در حال حاضر در انتظار رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری اصفهان است. دیوان عدالت اداری نیز در مقطعی دستور توقف ساختوساز را صادر کرده بود. با این حال، هنوز تصمیم نهایی درباره کاهش ارتفاع یا اصلاح بنا اتخاذ نشده است و فعالان میراث فرهنگی خواستار اقدام فوری و قاطع برای جلوگیری از تکرار چنین تخلفاتی هستند.
صیانت از منظر، صیانت از حافظه
حفاظت از میدان نقشجهان، تنها به مرمت کالبدی بناها محدود نمیشود؛ بلکه مستلزم صیانت از چشمانداز، خوانایی بصری و هویت تاریخی آن است. تداوم ساختوسازهای بیضابطه در حریم این اثر جهانی، نهتنها نقض حقوق عامه است، بلکه تهدیدی برای حافظه تاریخی، سرمایه فرهنگی و اعتبار بینالمللی ایران محسوب میشود. اکنون زمان آن رسیده که نهادهای مسئول، با شفافیت و قاطعیت، از منظر میدان نقشجهان دفاع کنند، پیش از آنکه گنبدی که روزی نماد شهر بود، در سایه ساختمانها گم شود.
انتهای پیام/