به گزارش خبرنگار تابناک از کردستان، صنایع کوچک به عنوان بازوی توانمند توسعه اقتصادی در استان کردستان، نقش مهمی در ایجاد اشتغال و ارتقای سطح معیشت مردم ایفا میکنند. این صنایع، اغلب به صورت خرد و متوسط فعالیت دارند و به دلیل تنوع محصول و اشتغالزایی بالا، یکی از ستونهای اقتصاد محلی به شمار میروند. با این حال، واقعیتهای موجود در کردستان نشان میدهد که این بخش پتانسیلهای خود را به دلیل مجموعهای از چالشها به طور کامل نتوانسته است بالفعل کند.
شهرکهای صنعتی سنندج یک و سه، واقع در محدوده بافت مسکونی این شهر، یکی از مشکلات اساسی فعالان اقتصادی در این استان است. قرارگیری این شهرکها در نزدیکی مناطق مسکونی باعث بروز معضلاتی چون آلودگی هوا، انتقال زبالههای شهری و عدم مدیریت صحیح فاضلاب شده است. این وضعیت نه تنها سلامت محیط زیست را به خطر انداخته بلکه باعث نارضایتی ساکنان و محدودیت در توسعه صنایع شده است.
آلودگیهای ناشی از فعالیتهای صنعتی در این مناطق، به ویژه نبود تصفیهخانههای مناسب فاضلاب، معضلات زیستمحیطی را تشدید کرده و در برخی موارد، به تعطیلی موقت یا دائم واحدهای صنعتی منجر شده است. فعالان این حوزه بارها خواستار جابجایی شهرکهای صنعتی به خارج از محدوده مسکونی و ایجاد زیرساختهای مناسب زیستمحیطی شدهاند.
یکی دیگر از مشکلات بزرگ صنایع کوچک در کردستان، کمبود زمین برای احداث و توسعه واحدهای تولیدی است. شهرکهای صنعتی موجود، ظرفیت کافی برای جذب واحدهای جدید یا توسعه واحدهای فعلی را ندارند و همین امر باعث افزایش شدید قیمت زمین در این مناطق شده است. این موضوع، هزینههای اولیه راهاندازی یا گسترش کارخانهها را افزایش داده و بسیاری از سرمایهگذاران را از ورود به این حوزه منصرف کرده است.
در همین راستا، پروژه احداث شهرک صنعتی بزرگ کردستان به مساحت حدود ۱۴۰۰ هکتار، به عنوان راهحلی بلندمدت مطرح شده که میتواند علاوه بر رفع مشکل کمبود زمین، فضای مناسبتری برای جذب سرمایهگذاران فراهم آورد. این پروژه بزرگ میتواند تحولی چشمگیر در توسعه صنعتی استان ایجاد کند اگر به صورت دقیق و اصولی مدیریت و اجرا شود.
نداشتن زیرساختهای مطلوب از جمله آب، برق، گاز و شبکههای ارتباطی قوی، به شدت عملکرد واحدهای صنعتی را تحت تاثیر قرار داده است. قطعی مکرر برق، کمبود آب شرب و صنعتی، و ضعف شبکههای مخابراتی، از مهمترین معضلاتی است که تولیدکنندگان با آن مواجهاند. این مشکلات موجب کاهش بهرهوری و افزایش هزینههای تولید شده و گاه باعث توقف خطوط تولید شده است.
از سوی دیگر، عدم استفاده گسترده از فناوریهای نوین در فرآیندهای تولیدی و مدیریتی، باعث عقبماندگی صنایع کوچک نسبت به رقبای داخلی و خارجی شده است. نیاز به آموزشهای فنی، ایجاد مراکز تحقیق و توسعه و حمایت از نوآوری از ضروریات این حوزه است.
دسترسی به منابع مالی و تسهیلات بانکی برای بسیاری از واحدهای تولیدی کوچک و متوسط، به دلیل شرایط سختگیرانه بانکها، پیچیدگی بروکراسی و ناتوانی در ارائه وثایق کافی، محدود شده است. این موضوع باعث کاهش سرمایه در گردش و کندی روند توسعه و نوسازی صنایع شده و در مواردی، فعالیت برخی از کارخانهها را به مخاطره انداخته است.
با وجود حمایتهای دولتی و برخی برنامههای ویژه تسهیلاتی، فعالان اقتصادی اعتقاد دارند که تسهیلات ارائه شده کافی نیست و لازم است با سیاستهای تشویقی و تسهیل فرآیندها، امکان دسترسی به منابع مالی تسهیل شود.
در کنار همه چالشها، کردستان دارای ظرفیتهای مهمی است که میتواند مسیر توسعه صنایع کوچک را هموار کند. وجود بیش از ۱۰۱ نقطه معدنی در استان، امکان توسعه صنایع معدنی و فرآوری مواد اولیه را فراهم کرده است. همچنین موقعیت مرزی استان و نزدیکی به بازارهای عراق و کشورهای همسایه، فرصتهای مناسبی برای صادرات محصولات ایجاد کرده است.
دولت نیز با اجرای برنامههایی نظیر توسعه زیرساختها، ایجاد شهرک صنعتی جدید و حمایتهای مالی، تلاش میکند این ظرفیتها را به فعل درآورد و زمینه رونق صنایع کوچک را فراهم کند.
البته در این مورد راهکارهایی هم پیشنهاد میشود که به چند مورد اشاره میشود از جمله: انتقال شهرکهای صنعتی به خارج از بافت مسکونی؛ به منظور کاهش آلودگیهای زیستمحیطی و مشکلات ناشی از همجواری با مناطق مسکونی، جابجایی شهرکها به مکانهای مناسب صنعتی ضروری است. توسعه زیرساختهای خدماتی و فناوری؛ سرمایهگذاری در شبکه برق، آب، گاز و فناوری اطلاعات، همراه با ایجاد مراکز آموزش و تحقیق، به ارتقای کیفیت و کمیت تولید کمک خواهد کرد. تسهیل دریافت تسهیلات مالی؛ با کاهش بروکراسیهای بانکی و ارائه ضمانتهای مناسب، امکان تأمین سرمایه در گردش و توسعه برای واحدهای صنعتی تسهیل شود. بهرهگیری از ظرفیتهای معدنی و مرزی؛ استفاده از منابع معدنی و گسترش صادرات محصولات به بازارهای خارجی، درآمدهای صنایع کوچک را افزایش خواهد داد. تشویق به نوآوری و آموزش؛ ایجاد بسترهای حمایتی برای نوآوری، بهروزرسانی تجهیزات و آموزش نیروی کار، صنایع کوچک را رقابتیتر خواهد کرد.
صنایع کوچک استان کردستان، هرچند با مشکلات و موانع متعددی روبرو هستند، اما با بهرهگیری از ظرفیتهای بالقوه و حمایتهای دولتی، امکان توسعه پایدار و نقشآفرینی مؤثر در اقتصاد استان را دارند. همکاری و هماهنگی میان بخشهای دولتی، خصوصی و نهادهای مرتبط، کلید عبور از چالشها و رسیدن به آیندهای روشن برای این بخش حیاتی است.
/س/